ANAERMENİ SOYKIRIMI

Türkler Ermeni Soykırımı olgusunu İttihat ve Terakki’nin 1919-1921 yıllarında görülmüş davalarında tanımışlardır

Ermeni Soykırımı olgusunu kanıtlayan birçok belge arasında, İstanbul’da 1919-1921 yılları arasında görülmüş İttihatçıların Davaları ve Ermeni Tehcir ve Taktili’nden (sürgün ve katliamlar) sorumlu diğer yöneticilerin yargılanmaları tutanaklarının özel bir yeri vardır. Bu belgeler, ünlü soykırım uzmanı Vahakn Dadrian’ın sözüyle “inkârcılığa karşı en önemli panzehirdi”.

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu’nun yenilgisi sonrasında ülkede ağır şartlar hâsıl olmuştu. Talat paşa hükümeti istifa etmiş, aralarında Talat’ın da bulunduğu 7 İttihat ve Terakki lideri bir Alman denizaltısıyla Almanya’ya kaçmıştı. Ateşkes antlaşmasından sonra Müttefik Devletlerin birlikleri, Büyük Britanya’nın önderliğinde İstanbul’a girmiş ve Osmanlı İmparatorluğu’nun farklı bölgelerini ele geçirmişti. Türkiye’de, muzaffer devletlerle imzalanacak olan ve daha ağır olacağı tahmin edilen nihai antlaşma beklenmekteydi. Bu arada İttihatçılar, devleti bu ağır duruma vardırmış olmakla suçlanmaktaydı.

1919-1921 yılları arasında İstanbul Divan-ı Harb-i Örfi’de (sıkıyönetim mahkemesi) Ermeni Tehcir ve Taktil suçlamasıyla açılan 63’ten fazla dava görüldü. İttihat ve Terakki Partisi üyeleri ve Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı’yı yönetmiş hükümet üyeleri, İttihatçıların Katib-i Mesulleri (Parti Sekreterleri) ve Osmanlı İmparatorluğu’nun çeşitli bölgelerinin yöneticileri yargılandılar.

Bu davalar, aynı zamanda Ermeni Soykırımı olgusunun tasdik edilmesi açısından da önemlidir, çünkü duruşmalar, özellikle de 1919 yılındaki İttihat ve Terakki Partisi ile hükümeti üyelerinin yargılanması esnasında yöneltilen suçlamalar, dava süresince dinlenen şahitler ve davalıların ifadeleri, okunan şifreli telgraflar ve özellikle de kararları ihtiva eden belgeler, Ermenilerin toplu kıyımlarının, İttihatçılar ve hükümet tarafından taammüden ve planlı bir şekilde gerçekleştirilmiş olduğunun inkâr edilemez kanıtlarını teşkil etmektedir.

Sonuç olarak belirtmek gerekirse, İttihatçıların davaları belgeleri, Ermeni Soykırımı olgusunu ispat eden inkâr edilemez kanıtlar içermekte olup, Ermeni katliamlarının taammüt (kasıt) olgusunu tasdik etmektedir. Bu dava belgelerinden her birinin, Osmanlı İmparatorluğu Adalet ve İçişleri bakanlıklarına bağlı yetkili görevliler tarafından incelenerek gerçekliği tasdik edilmiş olması, onlara özel bir önem atfetmektedir. Tüm bu süreç açısından, bu davalar, tarihi olmaktan öteye, hukuksal açıdan da son derece değerli kaynak özelliğindedir. Türk hükümeti üyelerinin, Birinci Dünya Savaşı’ndan hemen sonra, savaş esnasında Ermenilere karşı gerçekleştirilen ameliyeleri telin eden bir duruş sergileyip, “İnsanlığa karşı suç” yaklaşımını ortaya koyduklarından dolayı bu davalar, Osmanlı İmparatorluğu kanunlarına istinaden görülmüş olmakla birlikte, uluslar arası hukukla ilgili önemli normların şekillenmesine de katkı sağlamıştır.

Meline Anumyan

Tarih Bilimleri Doktoru

Daha fazlasını göster
Back to top button