ANAEKONOMİSİYASETTOPLUM

Refah listesi

Refah listesinde Ermenistan’ın sırası Azerbaycan ve Türkiye’den yüksek

Harut Sasunyan

California Courier gazetesinin yayıncısı

www.TheCaliforniaCourier.com

İngiltere merkezli Legatum, aralarında Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye’nin de bulunduğu 167 ülke için 2023 kapsamlı refah listesini yayınladı.

Liste, 67 alt bölümden oluşan 12 ayrı alanı veya “sütunları” kapsar.

Vakıf, refahı insanların “gelişme, benzersiz potansiyellerini gerçekleştirme ve topluluklarını ve uluslarını güçlendirmede rol oynama fırsatı” olarak tanımladı.

Ne de olsa, esenlik sadece sahip olduklarımızla ilgili değil, aynı zamanda ne olduğumuzla da ilgilidir.

Refahın temelinde, her bireyin temel özgürlüklerini ve güvenliğini koruyan güçlü bir toplumsal sözleşmeye sahip kapsayıcı bir toplum yer alır.

Genel olarak, Ermenistan refah listesinde Azerbaycan ve Türkiye’den çok daha yüksektir.

2023’te Ermenistan, 2022’deki 59. sıradan biraz düşmüş olmakla birlikte, 2013’teki 76. sıradan önemli ölçüde yükselerek, 61. sırada yer alıyor.

Bu arada, Azerbaycan 2012’de olduğu gibi, 2023’te de 92. sırada, ancak 2013’teki 104.’ün biraz üzerinde.

Türkiye 2023’te, 2013’teki 68. sıradan önemli ölçüde gerileyerek, 2012’de olduğu gibi 95. sırada, yani daha da gerilerde.

Legatum Enstitüsü, milyarlarca petrodolardan elde ettiği devasa gelire rağmen Azerbaycan’ı “bölgedeki en az müreffeh ülke” olarak tanımladı.

Bu, ülkenin zenginliğinin nüfusa ulaşmadığı anlamına gelir.

“Legatum” kurumu, Türkiye’nin içler acısı göstergesini şöyle tarif etmektedir.

“Son 10 yılda, Türkiye’nin yönetilişi önemli ölçüde kötüleşti, 60 sıra gerileyerek 128. sıraya düştü ve siyasi hesap verebilirlik, dünyadaki en hızlı oranda kötüleşti.

2017’deki anayasal reformlar, yürütmenin elinde daha fazla yetki toplayarak, kilit kontrol ve denge mekanizmalarını ortadan kaldırdı.

Hükümetin muhalefete yönelik sürekli baskısıyla kişisel özgürlük de dünyadaki en yüksek ikinci oranda kötüleşti…

Mevcut hükümet, Türkiye’de 2002’den beri iktidarda.

Freedom House’a göre, başlangıçta bazı liberalleştirici reformları kabul ettikten sonra, hükümet 2016’dan beri eleştirmenlere ve muhaliflere baskı yaptı.

Örneğin, Uluslararası Af Örgütü, aralarında gazeteciler, sosyal medya kullanıcıları ve protestocuların da bulunduğu yüzlerce kişinin, Türkiye’nin Suriye’deki askeri harekâtını eleştirdikleri için 2019’da tutuklandığını belirtiyor.

İşte Legatum refah listesinin 12 sütununun her birinde Ermenistan, Azerbaycan ve Türkiye’nin sıralaması.

  • “Emniyet ve güvenlik sütunu (savaş ve iç çatışma, terörizm, siyasi terörizm ve şiddet, şiddet içeren suçlar ve mala yönelik suçlar), savaş, çatışma ve suçun bireylerin güvenliğini hem anında, hem de sonuçları aracılığıyla daha uzun vadeli gelecekte istikrarsızlaştırma derecesini ölçer.”

Ermenistan (75.), Azerbaycan (111.) ve Türkiye (147.)

  • “Kişisel özgürlük ayağı (faaliyet, toplanma ve dernek kurma özgürlüğü, konuşma ve bilgiye erişim özgürlüğü ve yasalar önünde ayrımcılık yapmama) temel haklara ve bireysel özgürlüklere yönelik ilerlemeyi ölçer”.

Ermenistan (70.), Azerbaycan (144.) ve Türkiye (152.)

  • “Yönetiliş sütunu (yürütme gücü, siyasi hesap verebilirlik, hukukun üstünlüğü, hükümetin bütünlüğü, hükümetin etkinliği, düzenleyici ortamın kalitesi ve kurumlara güven üzerindeki kısıtlamalar) hükümet üzerindeki kontrollerin ve kısıtlamaların kapsamını ve hükümetlerin verimli bir şekilde ve yolsuzluk olmadan çalışıp çalışmadığını ölçer.”

Ermenistan (64.), Azerbaycan (113.) ve Türkiye (128.)

  • “Sosyal sermaye sütunu (kişisel ve aile ilişkileri, sosyal ağlar, kişiler arası güven, sosyal hoşgörü ve sivil ve sosyal katılım), kişisel ve sosyal ilişkilerin, sosyal normların, ülkedeki sivil katılımın ve sosyal hoşgörünün gücünü ölçer.”

Ermenistan (125.), Azerbaycan (132.) ve Türkiye (137.)

  • “Yatırım ortamı sütunu (mülkiyet hakları, yatırımcı koruması, anlaşmaların uygulanması, ekosistem finansmanı ve uluslararası yatırım kısıtlamaları), yeterli yatırım koruması ve erişilebilirlik derecesini ölçer”.

Ermenistan (75.), Azerbaycan (54.) ve Türkiye (68.)

  • “İş Koşulları” sütunu (iç piyasa rekabet gücü, iş yaratma ortamı, düzenleyici yük, işgücü piyasası esnekliği ve fiyat oynaklığı), işin başlamasını, rekabet etmesini ve büyümesini sağlayan düzenlemelerin ne ölçüde yarattığını ölçer.”

Ermenistan (44.), Azerbaycan (47.), Türkiye (65.)

  • “Altyapı ve pazara erişim sütunu (iletişim, enerji, su, ulaşım, sınır yönetimi, açık pazarın ölçeği, ithalat tarife engelleri ve piyasa sapmaları), ticareti mümkün kılan altyapının kalitesini ve mal ve hizmet piyasasındaki sapmaları ölçer.”

Ermenistan (71.), Azerbaycan (72.) ve Türkiye (50.)

  • “Ekonomik kalitenin temeli (sürdürülebilir mali gelişme, makroekonomik istikrar, üretkenlik ve rekabet gücü, dinamizm ve işgücüne katılım), ekonominin tam işgücü katılımıyla, sürdürülebilir zenginlik yaratmak için ne ölçüde donanımlı olduğunu ölçer.”

Ermenistan (83.), Azerbaycan (65.), Türkiye (71.)

  • “Yaşam koşulları sütunu (maddi kaynaklar, gıda, temel hizmetler, barınak, iletişim ve zarardan korunma), maddi kaynaklar, barınma, temel hizmetler ve bağlanabilirlik dâhil, herkes tarafından makul bir yaşam kalitesinin sağlanma derecesini ölçer.”

Ermenistan (76.), Azerbaycan (65.) ve Türkiye (59.)

  • “Sağlık ayağı (davranışsal risk faktörleri, önleyici müdahaleler, bakım sistemleri, zihinsel sağlık, fiziksel sağlık ve uzun ömür), insanların ne ölçüde sağlıklı olduğunu ve sağlık çıktıları, sağlık dâhil olmak üzere, iyi sağlığı korumak için sistemleri, hastalık ve risk faktörleri ve ölüm oranları gibi, ihtiyaç duydukları hizmetlere sahip olduklarını ölçer.”

Ermenistan (68.), Azerbaycan (85.) ve Türkiye (63.)

  • “Eğitim sütunu (yetişkin becerileri, yüksek öğretim, orta öğretim, ilk öğretim ve okul öncesi eğitim), eğitimin dört aşamasında kayıt, sonuçlar ve kalitenin yanı sıra yetişkin nüfusun becerilerini ölçer.”

Ermenistan (59.), Azerbaycan (79.), Türkiye (74.)

  • “Doğal çevre sütunu (koruma çabaları, okyanuslar, tatlı su, orman, toprak, hava kirliliği etkileri ve emisyonları), fiziksel çevrenin insanların günlük yaşamlarını doğrudan etkileyen yönlerini ve gelecek nesilleri etkileyebilecek değişiklikleri ölçer.”

Ermenistan (99.), Azerbaycan (149.) ve Türkiye (86.)

Ermenistan’ın, genel refah sıralamasında Azerbaycan ve Türkiye’den daha üst sıralarda yer almasının dışında, Ermenistan altı kategoride iki komşu ülkeyi geride bırakıyor.

Sadece üç kategoride iki ülkeden daha kötü, ancak diğer üç kategoride Azerbaycan’dan daha iyi ve Türkiye’den daha kötü.

Daha fazlasını göster
Back to top button