ANASİYASET

Bakü-Mossad işbirliği

Bakü, İran’da operasyonlar yürütmek üzere, Mossad’ın kendi topraklarında üs kurmasına izin verdi

İtalyan Uluslararası İlişkiler Analiz Enstitüsü’nün (IARI) makalesinde, Azerbaycan-Ermenistan çatışmasının en başından itibaren İsrail’in Azerbaycan’la etkili bir ittifak kurarak ülkeye milyarlarca dolar değerinde silah sattığı belirtildi.

“Enstitü’nün barış ve savaş haberlerine ilişkin verilerine göre 2015-2019 yıllarında İsrail, Azerbaycan’ın yıllık ortalama silah alımının yüzde 60’ının kaynağıydı.

Silahlar arasında keşif ve taktik başta olmak üzere insansız hava araçlarına özel önem verildi.

Azerbaycan ayrıca Savunma Sanayii Bakanlığı ile İsrail Havacılık Savunma Sistemleri şirketi arasındaki ortak girişim aracılığıyla bunları yerel düzeyde üretmeye karar verdi.

İsrail şirketi Elta Systems de, Bakü’ye Artsakh’ın karmaşık bir dijital haritasını sağlayarak katkıda bulundu ve Azerbaycan kuvvetlerine operasyonlar sırasında önemli bir avantaj sağladı.

2020 yılındaki çatışma sırasında Türkiye ve Gürcistan hava sahası üzerinden yapılan hava taşımacılığı, Azerbaycan kuvvetlerinin yüze yakın kargo uçağının yardımıyla düzenli olarak mühimmat ve teçhizat tedarik etmesine olanak tanıdı.

Kaçınılmaz bir soru.

İsrail bu ittifaktan ne kazanacak?

Birincisi, Azerbaycan topraklarında stratejik olarak konumlanan İran karşıtı askeri istihbarat altyapısının İran sınırına alınmasına fırsat yaratıyor.

Azerbaycanlı yetkililer İran’ın Bakü’yü etkilemek için dini faktörü kullanabileceği konusunda temkinli davranıyor.

İran parlamentosunun bazı üyeleri, iki ülke arasındaki sınırların geçerliliği konusunda şüphelerini dile getirerek, başta Nahçıvan’da yaşayanlar olmak üzere birçok Azerbaycan vatandaşının İran ana vatanıyla birleşmek ve Kafkasya’daki Türk ve İsrail nüfuzundan kurtulmak niyetinde olduğunu belirtti.

İslam Cumhuriyeti, Tahran’ın garanti ettiği gibi sınır değişikliği anlamına gelen ve Ermenistan’ın İran’a erişimini engelleyen “Zangezur Koridoru” da dâhil olmak üzere, çeşitli nedenlerden dolayı Azerbaycan’la anlaşmazlık içinde.

Dolayısıyla Bakü ile Tel Aviv arasındaki işbirliği, İran’ın faaliyetlerini izlemek için Azerbaycan’ın güney sınırlarında elektronik casusluk oluşturulmasını da içeriyordu.

Bakü aynı zamanda Mossad’ın İran içinde operasyonlar yürütmek için kendi topraklarında bir ileri operasyon üssü kurmasına da izin verirken, Tel Aviv’in İran’ın nükleer tesislerini vurması gerekmesi durumunda, İsrail’e hava alanları sağlıyor.

Ancak İsrail ile Azerbaycan arasındaki işbirliği, askeri alanla sınırlı olmayıp ekonomik projelere de uzanıyor.

İsrail şirketleri Artsakh’ın “kurtarılmış bölgelerinin” rehabilitasyon projelerine katılıyor.

Son olarak İsrail’in Bakü petrolüne oldukça bağımlı olduğunu belirtmek gerekir.

TAP verilerine göre 2021 yılında ham petrolün yüzde 65’i Azerbaycan’dan geliyordu.

Karabağ sorunu bağlamında İsrail ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin karmaşık dinamiklerinin analizi, bu bölgesel oyuncular arasındaki ilişkileri şekillendiren karmaşık bir stratejik, askeri ve ekonomik çıkarlar ağını ortaya koyuyor.

İttifak, her ne kadar çatışmaya ilişkin daha geniş görüşmelerde sıklıkla göz ardı edilse de, hem güvenlik hem de ekonomik alanlarda karşılıklı faydalar sağlaması nedeniyle her iki taraf için de hayati önem taşıdığını kanıtladı.

İsrail’in büyük bir silah tedarikçisi (özellikle insansız hava araçları) olarak rolü, Azerbaycan’a önemli askeri avantajlar sağladı ve Bakü’nün sadece 24 saat içinde başarılı bir saldırı başlatmasına yardımcı olarak Artsakh’ı teslim olmaya zorladı.

Böylece İsrail ile Azerbaycan arasındaki işbirliği, Kafkasya bölgesindeki güç dengesinin ve jeopolitik dinamiklerin oluşmasında belirleyici bir unsur haline geliyor.

Bu işbirliği, bölgelerin küresel olarak iç içe geçmesini ve bölgesel çıkarların sınırlarının ötesine yayılmasını vurgulamaktadır.”

Daha fazlasını göster
Ayrıca oku
Close
Back to top button