ANAEKONOMİSİYASET

Türkiye üzerinden Rus petrolü

Rusya, ambargonun ardından Türkiye üzerinden AB’ye 3 milyar avro değerinde petrol ürünü teslim etti

Geçtiğimiz yıl Türkiye, Rus petrol ürünlerinin dünyadaki en büyük alıcısı oldu.

Ülke, deniz yoluyla ihraç edilen dizel, gazyağı, jet yakıtı ve diğer rafine ürünlerin %18’ini Rusya’dan aldı.

İthalatının %81’ini Rusya’dan tedarik etti.

Ancak bu miktar Türkiye’nin ihtiyaçları için değil.

Demokrasi Araştırmaları Merkezi’nde (CSD) enerji analisti Martin Vladimirov, “Türkiye, Rusya’nın AB’ye gidecek petrol ürünleri için stratejik bir merkez haline geldi ve Kremlin’in savaş makinesi için yüz milyonlarca dolarlık vergi geliri yaratma potansiyeline sahip”,- dedi.

CSD ve Temiz Hava ve Enerji Araştırma Merkezi (CREA) tarafından yapılan araştırmaya göre, AB’nin 5 Şubat 2023’te Rus petrol ürünlerinin ithalatına ambargo koymasının ardından, blok ülkeleri Türk limanlarından (Ceyhan, Marmara Ereğlisi ve Mersin) 3,1 milyar Avro değerinde 5,16 milyon ton petrol ürünü ithal etti.

Ancak bu limanlarda rafineri tesisleri bulunmamaktadır, ülke aynı dönemde kendi petrol ürünleri ithalatını da (maddi hesapla) %86’sı Rusya’dan yapmıştır.

CSD ve CREA raporuna göre, belirli sevkiyatlara ilişkin bir analiz, Avrupalı ​​şirketlerin Türk limanlarındaki petrol depolama tesislerinde karıştırılan veya yeniden ihraç edilen Rus petrol ürünlerini satın alıyor olabileceğini gösteriyor.

Örneğin Mayıs 2023’te Toros Ceyhan terminaline Novorossiysk’ten 26.923 ton benzin teslim alındı.

10 gün sonra aynı hacimde gaz ve petrol bu terminalden Yunanistan MOH Corinth petrol rafinerisine gönderildi.

Liderleri Batı ile tüm bağları kesmekte ısrar eden Rusya ile Türkiye, AB yaptırım kurallarındaki boşluktan yararlandı.

Önemli oranda işleme durumunda, Rus petrol ürünlerinin satın alınmasına izin verilmektedir.

Örneğin Hindistan rafinerileri, Rus petrol ürünlerini AB’ye tedarik etmektedir.

Ancak Türk limanlarında işleme tesisleri bulunmamaktadır.

Ambargonun uygulamaya konulduğu Şubat 2023’ten, Şubat 2024’ün sonuna kadar Türkiye, 17,6 milyar Avro tutarında Rus petrol ürünü ithal etti.

Bu, bir önceki aynı döneme göre, yüzde 105 daha fazladır.

Türkiye’nin AB’ye akaryakıt ihracatı ise aynı dönemde %107 arttı.

Raporda, Rusya’nın Türkiye’ye petrol ürünleri tedarikinden 5,4 milyar Avro kazandığı ve bunun da Moskova’nın “Ukrayna’ya yönelik büyük ölçekli saldırısını sürdürmesine” olanak sağladığı belirtildi.

Financial Times’ın Ocak ayında yazdığına göre, Rusya’nın AB’ye akaryakıt tedariki de işleme tesislerinin bulunmadığı Dörtyol terminali üzerinden gerçekleştiriliyordu.

Ukrayna’daki savaş başlamadan önce, Irak petrolünü çoğunlukla demiryoluyla alıyor ve tankerlere taşıyordu.

Lakin daha sonra aktif olarak tankerler kabul etmeye başladı.

Kpler analiz şirketi, Ocak-Kasım 2023 döneminde Rusya’dan 9,2 milyon varil petrol aldığını (tüm deniz yoluyla taşınan tedarikin neredeyse %90’ı) ifşa etti.

Bu yakıtın bir kısmı Yunan Motor Oil Hellas tarafından satın alındı.

Daha önce Pentagon ile sözleşmeleri olduğu için Rusya’dan gelen malzemeyle çalışmayı resmen durdurmuştu.

Ancak Rus varilleri, şirketin rafinerilerine vardıklarında Avrupa üslerindeki Amerikan savaş gemileri ve uçaklarına yüklenmeye devam etti, yol boyunca el değiştirdi ve Dörtyol’un stokları diğer ülkelerin yakıtıyla karıştırıldı.

Daha fazlasını göster
Back to top button