Ermenistan’a dünyanın en iyi teknolojisini sunuyoruz
NEWS.am muhabiri, Rosatom Devlet Şirketi Birinci Genel Müdür Yardımcısı – Kalkınma ve Uluslararası İş Bloku Direktörü Kiril Komarov ile Ermenistan nükleer santralinin faaliyet alanının genişletilmesi ve Rus nükleer santral modelinin avantajları hakkında konuştu.
-Rusya tarafıyla Ermenistan nükleer santralinin işletme süresinin uzatılmasına ilişkin imzalanan anlaşma, Ermenistan’ın Metsamor nükleer santralinin işletmesini 2036 yılına kadar uzatmasına olanak tanıyacak.
Hizmet ömrünü uzatma çalışmaları ne zaman başlayacak ve onarımların tamamlanması için bir son tarih var mı?
-Atom enerjisi Ermenistan’ın temel üretim kaynaklarından biridir ve ulusal enerji arzında belirleyici bir rol oynamaktadır.
Ermenistan nükleer santralinin ülkenin toplam elektrik üretimindeki payı yaklaşık %30’dur.
Rosatom, 2021 yılında tesisin modernizasyonunu başarıyla tamamlayarak hizmet ömrünü 2026 yılına kadar uzattı.
Modernizasyon sonucunda istasyonun kapasitesi neredeyse %10 arttı.
15 Aralık 2023’te “Rusatom Servisi” ile Ermenistan NGS arasında, santralin ikinci güç ünitesinin işletme süresinin 2036 yılına kadar uzatılmasına yönelik bir anlaşma imzalandı.
Çalışmalar şimdiden başladı ve 5 yıl sürecek.
13 Haziran’da, Ermenistan Nükleer Santrali’nin işletme süresinin uzatılmasına yönelik koordinasyon komitesinin ilk oturumu, Ermenistan Bölgesel Yönetim ve Altyapı Bakan Yardımcısı Hakob Vardanyan ve mütevazı hizmetkarınız başkanlığında Erivan’da gerçekleştirildi.
Gerekli işlerle ilgili sözleşmelerin imzalanması hazırlıklarını görüştük.
Mevcut güç ünitesinin kesintisiz olarak çalışmaya devam etmesi ve ülkeye nükleer enerji sağlaması için son teslim tarihlerine uymak önemlidir.
-Azerbaycan ve Türkiye, Metsamor nükleer santraline yönelik tehdidi defalarca duyurdu.
Ermenistan nükleer santralinin işletme süresini uzatmayı üstlenen Rus tarafı buna neyle itiraz edebilir?
Nükleer santrallerin güvenli bir şekilde işletilmesine ilişkin sorular çeşitli görüşmelerde düzenli olarak gündeme getirilmektedir, ancak bugün, teknolojik ilerleme ve ulusal düzenleyiciler ve IEA tarafından yapılan dikkatli izlemeler sayesinde, Dünyada faaliyet gösteren enerji santralleri ve tüm nükleer santraller için benzeri görülmemiş yüksek düzeyde bir güvenilirliğe ulaşıldığını vurgulamalıyım.
Ermenistan nükleer santrali, VVER-440 tipi reaktörlere sahip iki güç ünitesinden oluşuyor ve bu, nükleer santrallerin geliştirilmesinde yaygın olarak popülerlik kazanan en başarılı dallardan birinin temsilcisi.
Şu anda bu tür reaktörler Finlandiya, Bulgaristan, Macaristan, Slovakya ve Çek Cumhuriyeti’nin de aralarında bulunduğu 8 ülkede güvenilir bir şekilde çalışıyor.
Ermenistan nükleer santralinin modernizasyonu sırasında, tüm önemli güvenlik sistemlerinin değiştirilmesi ve iyileştirilmesi, yeni bir jeneratör ve türbin kurulumu da dâhil olmak üzere, çok büyük miktarda çalışma yapıldı.
Ekim 2021’de, tesisin modernizasyonu IEA misyonu tarafından büyük beğeni topladı ve Ermenistan nükleer santralinde yaşlanma yönetimi alanında önemli iyileştirmeler elde edildiğini belirtti.
İnsanların ve çevrenin güvenliği Rosatom için geleneksel olarak bir öncelik olmuştur ve bu sarsılmaz bir varsayımdır.
Son 20 yılda, Rusya’nın nükleer santrallerinde uluslararası INES (Uluslararası Nükleer Olaylar Ölçeği) ölçeğine göre birinci seviyenin üzerinde (“anomali”) sınıflandırılan herhangi bir güvenlik ihlali yaşanmadı.
– Rusya ve bazı ülkeler Ermenistan’da yeni bir nükleer santral inşa etmeyi teklif etti.
Rus nükleer santral modelinin avantajları nelerdir?
Rosatom, nükleer santral ihracatı açısından dünya pazarının %88’ini elinde tutuyor.
Dünyada inşaatı devam eden 25 ihraç nükleer santral projesinden 7 ülkede 22 ünitenin inşasını sürdürüyoruz.
Yabancı sipariş portföyümüz, 10 ülkede 33 yüksek güçlü üniteyi ve Özbekistan’da 6 ünite olmak üzere, dünyanın ilk düşük güçlü nükleer enerji santralinin inşasına yönelik ihracat projesini içermektedir.
Ermenistan’a şu anda dünyada var olan en iyi teknolojiyi sunuyoruz.
Bu, en güvenli ve en güvenilir reaktör olan VVER-1200’dür.
Aynı tip güç üniteleri Belarus’ta faaliyette olan NGS’de, Bangladeş’te inşaatı devam eden Rupur NGS’de, Macaristan’da Paks-2 NGS’de ve Mısır’da El-Dabaa NGS’de ve Rusya’da faaliyet gösteren 2. NGS’de temsil edilmektedir.
Geçen yıl basın turuyla Leningrad nükleer santralini ziyaret ettiğinizi, böylece Rusya’nın Ermenistan’a teklif ettiği reaktörle tesisin çalışmalarını kendi gözlerinizle görme fırsatı bulduğunuzu biliyorum.
Referans niteliğine ek olarak VVER-1200’ün avantajı, uzun vadede uygun fiyatlarla halka istikrarlı güç sağlanmasıdır.
Ayrıca yüksek enerji bloğu, Ermenistan ekonomisinin ve bilimsel potansiyelinin gelişmesinde itici güç olacak ve yeni yüksek teknolojili ve yüksek verimli işler yaratacaktır.
Ermenistan’a düşük enerjili nükleer santral teknolojilerini sunmaya hazırız.
IEA’ya göre 2023 yılına kadar 19 ülkede 80’den fazla küçük modüler reaktör projesi geliştirilme aşamasındaydı ancak Rosatom, sözden eyleme geçen ilk teknoloji şirketi oldu.
2019 yılı sonundan bu yana dünyanın ilk yüzen nükleer santrali “Akademik Lomonosov”u işletiyoruz.
Rusya’nın en kuzeydeki şehri Pevek için şimdiden 700 milyon kWh’den fazla elektrik üretti.
Bu deneyime dayanarak, RITM-200 reaktörlerine dayalı yeni nesil kara güç üniteleri teknolojisi üzerinde çalışmalar yapılıyor.
2029 yılına kadar Çukotka’daki Baimskaya cevher bölgesinin geliştirilmesi için enerji sağlamaya başlanması planlanıyor.
Rosatom’un Özbekistan’da nükleer santral inşasına ilişkin yakın zamanda imzaladığı sözleşmeden daha önce bahsetmiştim.
İlk ünitenin fiziki devreye alınmasının 2029 yılında gerçekleşmesi planlanıyor.
Artık Kırgızistan ve Myanmar da nükleer santral projelerimize ciddi ilgi gösteriyor.
– Ermenistan yetkililerinin yeni bir nükleer santral inşa etmek için acelesi yok.
İnşaatın başlaması için son tarih nedir?
-Ermenistan’ın hangi teknolojiye ihtiyacı olduğuna dair karar, Ermenistan’ın ülkenin enerji geleceğine ilişkin kendi vizyonuna dayanarak veriliyor.
Ancak şunu da vurgulamalıyım ki, herhangi bir ülke için nükleer santral sadece istikrarlı ve temiz enerji kaynağı değil, aynı zamanda teknolojik egemenlik kaynağıdır.
Sadece nükleer santraller değil, bilimsel ve düzenleyici bir çerçeveye, üretimin yerelleştirilmesine ve en önemlisi uzmanların tam bir eğitim döngüsüne sahip bütün bir endüstri inşa ediyoruz.
Nükleer santral inşasına yatırılan her doların, diğer sektörleri, sipariş dağıtımını, vergilendirmeyi ve iş gücü potansiyelinin kullanımını da içerecek şekilde yaşam döngüsü boyunca ülke ekonomisine yaklaşık 4 dolar getirdiğini hesaplamamıza imkân veren bir metodolojimiz var.
Nükleer santral inşasının genellikle ülkede katma değeri daha yüksek sanayilerin oluşmasına yol açtığı unutulmamalıdır, çünkü bu tür endüstrilere öngörülebilir fiyatlarla elektrik tedarikinin garanti edilmesini sağlar.
Yeni bir ünite inşa etme zamanına gelince, burada seçilen teknolojiye bakmalısınız.
Nükleer enerji santralinin inşası, başta sismik aktivite olmak üzere, bölgenin hem lojistik, hem de coğrafi özelliklerini dikkate alan karmaşık, büyük ölçekli bir altyapı projesidir.
– Peki, Ermenistan, Rusya’nın yeni bir nükleer santral inşa etme önerisini tercih ederse, bu tesis ne zaman hazır olacak?
-Ortalama olarak, büyük bir ünitenin inşası 7-10 yıl sürer, düşük güçlü bir nükleer enerji santrali ünitesinin inşa edildiği ülkede nükleer santral projesinin ruhsatlandırılmasından sonra yaklaşık 4-5 yıl sürer.
Seçilen teknoloji ve tarafların diğer anlaşmaları dikkate alınarak sözleşmede özel şartlar belirlenir.
