Maariv: Knesset’te Ermeni Soykırımı’nın tanınması, Bakü’nün ultra-Ortodoks partiler üzerindeki baskısı nedeniyle engellendi
İsrail hükümetinin Ermeni Soykırımı’nı resmen tanıma kararı haziran ayı sonunda oy birliğiyle kabul edilmesine rağmen, karar Knesset’te siyasi ve diplomatik girişimler nedeniyle oylamaya sunulmadı.
İsrail’in Maariv gazetesinin haberine göre, sürecin Başbakanlık tarafından değil, Azerbaycan’ın girişimleri sonrasında harekete geçen ultra-Ortodoks partiler tarafından engellendiği öne sürüldü.
Haberde, İsrail hükümetinin 28 Haziran’da Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın önerisi doğrultusunda Ermeni Soykırımı’nın resmen tanınmasını oy birliğiyle kabul ettiği belirtildi. Kararda, İsrail Devleti’nin Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde Ermeni halkına yönelik gerçekleştirilen soykırımı tanıdığı ve tarihsel gerçeklerin inkârı ya da çarpıtılmasını kınadığı ifade edildi.
Ancak hükümet toplantısından iki gün önce, 26 Haziran’da, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile İsrailli mevkidaşı Gideon Saar arasında bir telefon görüşmesi gerçekleşti. Bayramov’un, İsrail’in Soykırımı tanımasının Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki hassas sürece zarar verebileceğini ve ABD Başkanı Donald Trump’ın desteklediği barış girişimini olumsuz etkileyebileceğini söylediği aktarıldı.
Habere göre Bakü yönetimi, kararın hükümet düzeyinde kabul edilmemesini talep etti. Ancak İsrail hükümeti bu talebi dikkate almayarak kararı oy birliğiyle onayladı.
Daha sonra kararın Knesset’te oylanması planlandı. Teklif iki kez gündeme alınmasına rağmen her iki seferinde de gündemden çıkarıldı ve oylamaya sunulmadı. Maariv, bu sürecin arkasında ultra-Ortodoks Şas ve Yahadut HaTorah partilerinin bulunduğunu yazdı.
Maariv gazetesinin haberine göre, İsrail hükümetinin Ermeni Soykırımı’nı tanıma kararının ardından Azerbaycan Yahudi toplumunun bazı temsilcileri, aralarında Bakü Sefarad Cemaati Hahamı Zamir Isayev’in de bulunduğu isimlerle birlikte Knesset’teki önde gelen ultra-Ortodoks milletvekilleriyle bir dizi görüşme gerçekleştirdi.
Habere göre görüşmelerde, kararın Knesset tarafından onaylanmasının Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki normalleşme sürecine ve son yıllarda önemli ölçüde güçlenen İsrail-Azerbaycan stratejik ilişkilerine zarar verebileceği savunuldu.
Azerbaycanlı Yahudi temsilciler ayrıca, İran’la ortak sınırı, Tel Aviv ile Bakü arasındaki yakın savunma iş birliği ve İsrail’in petrol ile enerji ihtiyacının yüzde 40’tan fazlasını karşılaması nedeniyle Azerbaycan’ın İsrail açısından taşıdığı stratejik öneme dikkat çekti.
Bu girişimlerin ardından ultra-Ortodoks milletvekillerinin oylamayı engellemek için harekete geçtiği öne sürüldü. Şas ve Yahadut HaTorah partilerinin, teklifin Genel Kurul’a gelmesi halinde aleyhte oy kullanacaklarını ve tasarının kabul edilmeyebileceğini iktidardaki Likud yetkililerine ilettikleri belirtildi.
Habere göre aynı dönemde muhalefet de kararın kabul edilmesini engelleyecek bir blok oluşturmaya çalıştı. Parlamento aritmetiğini değerlendiren Başbakan Binyamin Netanyahu’nun danışmanları, teklif için yeterli çoğunluğun bulunmadığı sonucuna vardı. Bunun üzerine Netanyahu’nun konuyu Knesset’te oylamaya sunmama ve yalnızca hükümet kararıyla yetinme kararı aldığı ifade edildi.
Maariv, geçen hafta Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa ile Bakü’de gerçekleştirdiği görüşmeye de dikkat çekti. Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı’nın açıklamasında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin devletine destek verilmesinin İsrail’de dikkatle izlendiği ve Tel Aviv’in bunu İsrail politikalarına yönelik eleştirel bir mesaj olarak değerlendirdiği aktarıldı.
Haberde ayrıca Azerbaycan’ın Filistinlilere yardım sağlamayı sürdürdüğü, UNRWA aracılığıyla destek verdiği ve Filistin’de bir ortaokul inşa etmeyi planladığı belirtildi.
Gazete, tüm bu gelişmelere rağmen İsrail’in Azerbaycan’ı bölgedeki en önemli stratejik ortaklarından biri olarak görmeye devam ettiğini, iki ülke arasındaki askeri, istihbari ve ekonomik iş birliğinin güçlü şekilde sürdüğünü yazdı.
Sonuç olarak, Ermeni Soykırımı’nın tanınmasına ilişkin karar yalnızca İsrail hükümeti düzeyinde kabul edilmiş oldu; Knesset’te ise hiçbir zaman oylamaya sunulmadı. Haberde ayrıca, söz konusu dönemde Azerbaycan’ın İsrail Büyükelçisi’nin planlı izinde olduğu ve Bakü ile Tel Aviv arasında şu anda herhangi bir düzeyde resmi diyaloğun yürütülmediği öne sürüldü.
