ANASİYASET

International Crisis Group: Ermenistan-Azerbaycan arasındaki yeni savaş daha kısa sürecek

Ukrayna savaşı tüm dünyadaki krizlere yansıdıysa, etkisi özellikle Güney Kafkasya’da keskin oldu. Dağlık Karabağ konusundaki son savaşından iki yıl sonra, Ermenistan ve Azerbaycan yeni bir çatışmaya doğru gidiyor gibi görünüyor.

Uluslararası Kriz Grubu, Rusya’nın Ukrayna’daki başarısızlıklarının bölgedeki hesapları bozduğunu yazıyor ve 2023’te dikkat edilmesi gereken on ihtilafı ortaya koyuyor. Buna göre on ihtilaf şunlardır: Ukrayna, Ermenistan ve Azerbaycan, İran, Yemen, Etiyopya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Büyük Göller, Sahel, Haiti, Pakistan, Tayvan.

Rapor, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki yeni savaşın 2020’deki altı haftalık çatışmadan daha kısa süreceğini ancak daha az dramatik olmayacağını belirtiyor.

7.000’den fazla askerin ölümüyle sonuçlanan bu savaşın sonucunda Azerbaycan güçleri, 1990’ların başından beri Ermeni güçleri tarafından kontrol edilen Dağlık Karabağ ‘enklavının’ bir kısmından ve yakın bölgelerden Ermeni güçlerini ‘püskürttü.’ Moskova sonunda bir ateşkes sağladı.

“O zamandan beri denge Azerbaycan lehine daha da değişti. Ermeni ordusu, geleneksel silah tedarikçisi Rusya’nın erzak sıkıntısı çekmesi nedeniyle birliklerini ve silahlarını ikmal etmedi. Azerbaycan ise tam tersine gelişiyor. Ordusu Ermenistan’ınkinden birkaç kat daha büyük, çok daha iyi silahlanmış ve Türkiye tarafından destekleniyor. Avrupa’nın Azerbaycan gazına olan talebinin artması da Bakü’yü cesaretlendirdi.

Rusya’nın Ukrayna’da yaşadığı zorluklar başka açılardan da önemlidir. 2020 ateşkesi çerçevesinde, Dağlık Karabağ’ın halen Ermenilerin yaşadığı bölgelerine Rus barış güçleri konuşlandırıldı.

Rusya, savaştan sonra yeni cephe hattı haline gelen Ermenistan-Azerbaycan sınırının bu kısımlarında sınır muhafızlarını ve askeri personelini güçlendirdi. Fikir, birliğin sayıca az olmasına rağmen saldırıları caydırmasıydı. Bununla birlikte, Rus kuvvetleri geçen yıl içinde birkaç gerginliği durdurmadı.

Mart ve Ağustos aylarında Azerbaycan birlikleri Dağlık Karabağ’da stratejik dağ mevzileri de dahil olmak üzere daha fazla toprak işgal ettiler. Eylül ayında Azerbaycan ordusu, Ermenistan’ın egemen topraklarının bir bölümünü işgal etti. Her saldırı nöbeti giderek daha kanlı hale geliyor.

Ancak Ukrayna’daki savaş barış görüşmelerini gölgeledi. Moskova tarihsel olarak Dağlık Karabağ çevresinde barış çabalarına öncülük etme eğiliminde olmuştur. 2020 ateşkesinin, Azerbaycan’dan Nakhicevan’a Ermenistan topraklarından doğrudan bir rotayı eski haline getirmek de dahil olmak üzere bölgede ticareti açması gerekiyordu. Ticaretin geliştirilmesi, Dağlık Karabağ’ın geleceği gibi çetrefilli bir konuda uzlaşmaların yolunu açacaktır.

2021’in sonlarında Moskova, çok az ilerleme kaydeden Rusya barışını hızlandıracağını umarak Ermenistan ile Azerbaycan arasında AB öncülüğünde yeni bir arabuluculuğu kabul etti.

Ancak Ukrayna’da savaşın başlamasından bu yana Moskova, AB diplomasisini Rus nüfuzunu frenlemeye yönelik daha geniş bir çabanın parçası olarak gördü. Batı başkentlerinin girişimlerine rağmen, Kremlin angaje olmayı reddediyor. Sonuç olarak, iki taslak anlaşma dolaşıyor. biri Rusya tarafından hazırlandı, diğeri ise Batı’nın desteğiyle Ermenistan ve Azerbaycan tarafından geliştirildi (birçok yerinde her iki tarafça önerilen çelişkili metinler var).

Her taslakta ticarete ve Ermenistan-Azerbaycan sınırının istikrarına atıfta bulunulmakta ve Dağlık Karabağ Ermenilerinin kaderi ayrı ve şimdiye kadar başlatılmamış bir sürece bırakılmaktadır. Batı tarafından desteklenen iki yönlü bir yol, kısmen sahada çalışıldığı için muhtemelen daha fazla umut vaat ediyor, ancak bu anlaşma gerçekleşirse Moskova’nın nasıl tepki vereceği belli değil.

Her durumda, iki taraf birbirinden uzaktır. Tüm kozları elinde tutan Bakü, anlaşmadan askeri açıdan çok özellikle ticaret ve dış ilişkiler açısından daha fazla yararlanacak. Tehlike şu ki, müzakereler hiçbir yere varamayacak veya başka bir askeri çatışma hem Moskova’nın hem de Batı’nın desteklediği kanalları baltalayacak ve Azerbaycan elinden geleni zorla alacak.

Daha fazlasını göster
Back to top button