İsrail’in Ermeni Soykırımı hamlesinin arkasında ne var? Uzmanlar süreci değerlendirdi

İsrail Hükümeti, Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın Ermeni Soykırımı’nın tanınmasına ilişkin sunduğu tasarıyı oy birliğiyle kabul etti. Böylece onlarca yıldır siyasi ve diplomatik nedenlerle ertelenen girişim ilk kez hükümetin resmi desteğini aldı. Ancak sürecin tamamlanabilmesi için tasarının İsrail Parlamentosu Knesset tarafından da onaylanması gerekiyor.

Kararın ardından konuşan Saar, “Doğru olanı yapmak için hiçbir zaman geç değildir.” diyerek, 100 yılı aşkın süre önce yaşanan ve 1,5 milyon insanın ölümüne yol açan olayların tarihi gerçeklerinin tartışılmaz olduğunu savundu. Saar ayrıca, Başbakan Binyamin Netanyahu’ya desteği için teşekkür etti.

Kararın zamanlaması

Ortadoğu uzmanı Armen Petrosyan, kararın üç temel nedenle alındığını söyledi.

Petrosyan’a göre bunlar; İsrail-Türkiye ilişkilerinde yaşanan ciddi siyasi gerilim, İsrail’deki iç siyasi gelişmeler ve seçim atmosferi ile bölgesel jeopolitik koşullar.

Uzman, Ermeni Soykırımı’nın tanınmasının İsrail gündeminde yeni olmadığını hatırlatarak, 2016’da Knesset Eğitim, Kültür ve Spor Komitesi’nin benzer bir kararı kabul ettiğini, 2018’de ise konunun genel kurula taşındığını ancak siyasi nedenlerle resmi tanımanın gerçekleşmediğini belirtti.

Knesset onaylayacak mı?

Petrosyan, tasarının bu kez de yasalaşmasının zor olduğunu düşünüyor.

İsrail’in parlamenter sistemle yönetildiğini hatırlatan uzman, kararın ancak Knesset tarafından kabul edilip Cumhurbaşkanı tarafından imzalanması halinde devlet politikası haline geleceğini söyledi.

Yaklaşan seçim sürecine işaret eden Petrosyan, mevcut parlamentonun bu süreci tamamlamasının düşük ihtimal olduğunu, girişimin büyük ölçüde Türkiye’ye yönelik siyasi bir mesaj olarak kalabileceğini ifade etti.

Türkiye’nin tepkisi

İsrail hükümetinin kararına Türkiye Dışişleri Bakanlığı sert tepki gösterdi.

Bakanlık açıklamasında, “İsrail’in 1915 olaylarına ilişkin aldığı kararın kendi politikalarını meşrulaştırma ve Gazze’deki gelişmelere ilişkin uluslararası eleştirileri gölgelemeyi amaçladığı” savunuldu.

Türkolog Ruben Safrastyan ise İsrail’in bu adımının siyasi saiklerle atıldığını ve iki ülke arasındaki mevcut gerilimin bir yansıması olduğunu söyledi.

Safrastyan, İsrail ile Türkiye arasında geçmişte de ilişkilerin kötüleştiği dönemlerde benzer girişimlerin yaşandığını ancak hiçbirinin resmi tanımayla sonuçlanmadığını hatırlatarak, bu kez de Knesset’in tasarıyı kabul edeceğinden emin olmadığını dile getirdi.

Petrosyan da Ankara’nın sürecin büyük ihtimalle tamamlanmayacağını bildiğini belirterek, taraflar arasında bir süre karşılıklı sert açıklamalar yaşanacağını ancak bunun iki ülke ilişkilerinde kalıcı ve ciddi bir değişikliğe yol açmayacağını ifade etti.

Öte yandan resmi Yerevan, İsrail hükümetinin kararına ilişkin henüz herhangi bir açıklama yapmadı. Son yıllarda Ermenistan yönetimi, Ermeni Soykırımı’nın uluslararası alanda tanınmasının dış politikanın öncelikli hedeflerinden biri olmadığını, ancak devlet hafızasının ve uluslararası gündemin bir parçası olmaya devam ettiğini vurguluyor.