Ortadoğu uzmanı Sago Arean, Factor TV yayınında mevcut durumu analiz ederek Kürt faktörüne, Türkiye’nin hedeflerine ve İran’ın zayıflayan konumuna değindi.
Areyan’a göre, Suriye’de merkezi bir devletin kurulması sürecinde dört temel engelleyici eksen bulunuyor ve bunlardan biri Kürtler. Areyan, Kürtlerin ülkenin stratejik açıdan hayati öneme sahip bölgelerini kontrol ettiğini belirterek, “Kürtler düne kadar Suriye’nin en önemli petrol ve doğalgaz sahalarını ellerinde bulunduruyordu… Kısacası, birleşik bir Suriye oluşturma fikri açısından kritik bir dönüm noktası yaşandı” ifadelerini kullandı.
Uzman, Kürtlerin bu adımı atmaya zorlandığını ve fiilen bir Kürt devleti kurma hedefinden geri çekildiklerini savundu: “Kürtler kâğıttan kaplan gibi ortaya çıktılar. Biz çok daha güçlü bir askeri yapı beklerdik… Bugün tablo değişecek ve bu sürecin işleyip işlemediğini göreceğiz.”
Türkiye’nin rolüne değinen Sago Arean, Ankara için öncelikli meselenin sınır güvenliği ve bir Kürt devletinin kurulmasının engellenmesi olduğunu vurguladı. Bununla birlikte Türkiye’nin özellikle Halep üzerinden önemli ekonomik çıkarları bulunduğunu ifade ederek şunları söyledi: “Halep, Türkiye ekonomisi için önemli bir eksendir… Bugünkü yaklaşım geçmişteki gibi saldırgan bir sempati değil. Aksine, bir iş birliği ruhu söz konusu ve Türkiye’nin Araplarla diyaloga, aynı zamanda kendi üretimini Halep’e taşımaya ihtiyacı var.”
Arean’a göre, ABD açısından en temel hedef Suriye ile İsrail arasında barışın tesis edilmesi. Washington’un Suriye’nin yeni lideri Ahmed el-Şara’yı güvenilir bir aktör olarak gördüğünü belirten Areyan, “Başkan Trump, Ahmed Şara’nın bizim için son derece güvenilir bir isim olduğunu söyledi… ABD için en önemli konu, Suriye ile İsrail arasında ortak bir dil bulunmasıdır” dedi.
İran konusuna değinen analizde, “Direniş Ekseni”nin yenilgisiyle Tahran’ın konumunun zayıflamasına rağmen, ABD’nin İran’daki İslamcı rejimin tamamen çökmesini istemediği görüşü dile getirildi. Arean, bunun alternatifinin kaos olabileceğini savunarak, “Derin bir kanaatim var ki, ABD için bu yönetim, yani İran İslam Cumhuriyeti vazgeçilmezdir. İran’da durum her gerildiğinde, ABD bu iktidarın ayakta kalması için elinden geleni yapar” değerlendirmesinde bulundu.
Areyan, ABD-İran ilişkilerinin karmaşıklığını tanımlamak için İran’ın dini lideri Humeyni’ye atfedilen ünlü sözü de hatırlattı: “ABD ile düşmanlık tehlikelidir, ancak dostluk ölümcüldür.”
Değerlendirmesinin sonunda Sago Areyan, Suriye’nin hâlâ geçiş sürecinde, “yarı volkanik” bir durumda bulunduğunu ve kalıcı istikrara ulaşmanın uzun zaman alacağını ifade etti.
