Ermenistan, teknoloji ve mühendislikte yeni bir aşamaya geçiyor. İlk kez Yerevan’da düzenlenen Rise Powered by Silicon Mountains 2026 Fuarı ve Forumu, teknoloji sektörünün önde gelen şirketlerini, araştırma merkezlerini ve mühendislik ekiplerini aynı çatı altında buluşturdu.
Etkinlikte katılımcılar, halihazırda kullanılan sistemlerin yanı sıra Ermenistan’ın teknolojik ve savunma kapasitesini güçlendirmeyi amaçlayan yeni nesil yenilikçi çözümleri de tanıttı.
Fuar kapsamında farklı kalibrelerde modern silah ve mühimmatlar, insansız hava araçları, kamikaze dronlar, yapay zekâ tabanlı sistemler ve çok sayıda askeri-teknolojik yenilik sergilendi.
Özellikle savunma sanayii ürünlerinin yer aldığı stantlar yoğun ilgi gördü. Sergilenen sistemler arasında 60, 82 ve 120 mm havan topları ile bunlara ait mühimmatlar, ayrıca 122, 152 ve 155 mm çapında topçu mühimmatları yer aldı.
Savunma sanayii şirketlerinden birinin mali işler direktörü Suren Galstyan, şirketlerinin dokuz yıldır yenilikçi çözümler geliştirerek Ermenistan’ın savunma sanayi kapasitesini artırmaya çalıştığını belirtti.
Galstyan, “Şirketimizin en önemli avantajlarından biri kapalı üretim döngüsüne sahip olmasıdır. Bu, hammaddenin temininden nihai ürünün ortaya çıkmasına kadar tüm sürecin kendi üretim tesislerimizde gerçekleştirildiği anlamına geliyor. Nihai ürünün tüm temel bileşenlerini kendimiz üretiyoruz. Bu yalnızca Ermenistan’da değil, uluslararası ölçekte de oldukça nadir görülen bir durumdur” dedi.
Şirketin bugün geniş bir ürün yelpazesini yüksek miktarlarda üretebildiğini ifade eden Galstyan, sergilenen tüm silah ve mühimmatların Ermenistan Savunma Bakanlığı uzmanları tarafından test edildiğini, bazı sistemlerin ise 28 Mayıs’ta düzenlenen askeri geçit töreninde de yer aldığını söyledi.
Tanıtılan sistemlerden biri, 120 mm mühimmat kullanan bir havan topuydu. Galstyan, havan mühimmatı, havan sistemi ve nişangâhın aynı şirket tarafından üretildiğine dikkat çekerek bunun bölgesel ve küresel ölçekte istisnai bir durum olduğunu vurguladı.
Sergilenen 120 mm havan sisteminin yaklaşık 7 kilometre menzile sahip olduğu, 155 mm topçu mühimmatlarının ise hedefleri 30 kilometreye kadar vurabildiği belirtildi.
“Dünya genelinde yaygın olarak kullanılan ve etkinliği defalarca kanıtlanmış havan sistemleri üretiyoruz. Ürünlerimiz hem Ermenistan hem de uluslararası pazarlar için rekabet gücüne sahip” diyen Galstyan, şirketlerinin ihracat potansiyeline de dikkat çekti.
Savunma sanayii fuarında ürünlerini sergileyen kuruluşlar arasında Ermenistan’da füze üretimi yapan sayılı şirketlerden biri de yer aldı. Şirket, BM-21 çok namlulu roketatar sistemi için geliştirilen yüksek patlayıcılı-parçacık etkili roket modelini tanıttı. Söz konusu roketin fabrika testlerini başarıyla tamamladığı ve olumlu değerlendirmeler aldığı bildirildi.
Savunma sanayii şirketi yöneticisi Grigor Manukyan, sergilenen roket sistemi hakkında bilgi vererek, “Bu roket, düşmanın personelini ve hafif zırhlı araçlarını imha etmek veya etkisiz hale getirmek amacıyla tasarlanmıştır. Menzili 20 kilometredir. Aynı zamanda daha uzun menzilli roketler tasarlayıp üretmeyi ve üretim sürecini tamamen Ermenistan’da yerelleştirmeyi hedefliyoruz” dedi.
Fuarda en fazla ilgi gören ürünlerden biri de yapay zekâ destekli insansız hava araçları oldu. Farklı görevleri otonom olarak yerine getirebilen bu sistemler, modern savunma sanayiinin en hızlı gelişen alanlarından biri olarak öne çıkıyor.
Bu sistemleri üreten şirketin yöneticisi Arman Haçaturyan, söz konusu İHA’ların 2 kilometre mesafeden hedefleri neredeyse yüzde 100 isabet oranıyla vurabildiğini söyledi.
Haçaturyan, “Burada sergilenen sistem yapay zekâ ile donatılmıştır. Sadece hedefin fotoğrafını ezberleme mantığıyla çalışmaz. Hedef sisteme tanımlandığında onun matematiksel modeli oluşturulur ve daha sonra bu model takip edilir. Bu çok önemlidir; çünkü uzak mesafeden hedef yalnızca küçük bir nokta gibi görünebilir, ancak yaklaştıkça görüntüsü değişir. Yapay zekâ her yeni kareyi analiz ederek hedefin konumunu yeniden değerlendirir ve gerekirse uçuş rotasını güncelleyerek hedefe yönelmeyi sürdürür” ifadelerini kullandı.
Sistem, “ateşle ve unut” prensibiyle çalışıyor. Operatör hedefi önceden belirledikten sonra cihazı fırlatıyor ve İHA görevi tamamen otonom şekilde yerine getiriyor. Uçuş sırasında dış kontrol veya iletişim bağlantısına ihtiyaç duyulmuyor; bu nedenle sistemin uzaktan durdurulması ya da kontrol altına alınması mümkün olmuyor.
Fuara katılan Ermenistan Yüksek Teknoloji Sanayii Bakanı Mkhitar Hayrapetyan ise ülkenin savunma sanayii alanında kararlı adımlarla ilerlediğini belirtti.
Hayrapetyan’a göre savunma sanayii sektörü bugün ekonomide yaklaşık 70 milyar dramlık bir hacim oluşturmuş durumda ve sektör artık Ermenistan sınırlarının dışına açılmaya başladı.
“Şimdiden üç savunma sanayii şirketi, iki farklı kıtadaki iki ayrı pazara askeri ürün satışı gerçekleştirdi” dedi.
Bakan, bunun uzun bir yolculuğun başlangıcı olduğunu vurgulayarak, ilk üç yıllık program kapsamında devletin siparişler aracılığıyla sektöre 172 milyar dram yatırım yaptığını söyledi.
Hayrapetyan ayrıca hükümetin uzun vadeli sipariş politikalarını sürdürme kararı aldığını ve önümüzdeki yıllarda ekonomi ile savunma sanayiinin gelişimine katkı sağlayacak yaklaşık 190 milyar dram tutarında yeni siparişlerin şimdiden güvence altına alındığını belirtti.
