Bölgedeki ulaşım bağlantılarının açılması yönünde yeni bir adım atıldı. Bu gelişmeden Ermeni iş insanlarının önemli ölçüde yararlanma imkânı olacak. Türkiye hükümeti, gümrük sisteminde teknik bir düzenleme gerçekleştirdi. Bildirildiğine göre bu düzenleme doğrudan Ermenistan’la ilgili ve ticaret hacminin artmasına katkı sağlayacak. Bu girişim, son aylarda atılan iki önemli adımın ardından hayata geçirilen yeni bir gelişme oldu.
Türkiye’nin gümrük sistemine Ermenistan’ın resmi kodu olan 077 eklendi.
Türkiye Ticaret Bakanlığı, Ermenistan ile ilişkilerin normalleştirilmesi süreci kapsamında gümrük sisteminde teknik düzenleme yaptı. Türkiye ile Ermenistan arasındaki ticaret hacmi şu anda yaklaşık 335-350 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Kısa vadede bu rakamın 1 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.
Ermenistan’ın Türkiye ile müzakerelerdeki özel temsilcisi Ruben Rubinyan, son aylarda Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesi çerçevesinde iki önemli gelişmenin daha yaşandığını, ancak Ermenistan’daki iç siyasi tartışmalar nedeniyle bunların bir ölçüde göz ardı edildiğini söyledi. Rubinyan, ilk olarak iki ülke arasında doğrudan ticaretin mümkün hale gelmesine dikkat çekti.
“Bundan önce Ermenistan ile Türkiye arasında gümrük açısından doğrudan ticaret mümkün değildi. Örneğin, Ermenistan’dan Türkiye’ye bir ürün ihraç edildiğinde veya Türkiye’den Ermenistan’a ithalat yapıldığında, mallar Gürcistan üzerinden gidiyor, gümrük işlemlerinden geçiriliyor, yeniden düzenleniyor ve ardından Ermenistan’a ulaşıyordu. Şimdi teorik olarak Ermenistan’dan Türkiye’ye veya Türkiye’den Ermenistan’a ürün gönderildiğinde doğrudan belirtiliyor: Türkiye’den, nihai varış noktası Ermenistan; ya da Ermenistan’dan, nihai varış noktası Türkiye. Bu, ticaret için büyük bir kolaylık, basitleştirme ve hızlanma sağlayacak.”
Türkiye ile müzakerelerden sorumlu temsilci ayrıca Ermenistan’ın Ahılkelek-Kars demiryolunu kullanma imkânı elde etmesinin önemine vurgu yaptı.
“İş dünyası temsilcileri bu demiryolunu hem ikili ticaret hem de transit taşımacılık için kullanabilecek. Bunun önemini anlamak için şöyle bir örnek verebiliriz: Yaklaşık altı ay öncesine kadar Ermenistan’dan demiryolu ile dünyada herhangi bir yere bir şey göndermek yalnızca tek bir noktaya, yani Gürcistan’a; Tiflis veya Poti’ye mümkündü. Ahılkelek-Kars demiryolu sayesinde Ermenistan’ın ablukasının kaldırılmasıyla artık Avrupa’ya ürün gönderebilir ve Avrupa’dan ürün getirebiliriz. Ayrıca yanlış hatırlamıyorsam Suriye ile de bağlantı mümkün, çünkü demiryolu bağlantısı bulunuyor. Artık tüm dünya bizim için açık, ancak şu anda hâlâ Gürcistan üzerinden dolaylı şekilde gerçekleşiyor ve biz bunun doğrudan hale gelmesi için çalışıyoruz.”
Doğrudan bağlantının sağlanması amacıyla Gümrü-Kars demiryolunun yeniden işletilmesi için bir çalışma grubu oluşturuldu. Bölge incelemeleri ve teknik değerlendirmeler tamamlandı. Ermeni tarafı bu hedefin mümkün olan en kısa sürede hayata geçirilmesini bekliyor.
Bununla birlikte, Ermenistan-Türkiye ilişkilerinde taraflar arasında varılan ilk anlaşmalardan biri hâlâ uygulanmayı bekliyor. Buna göre Ermenistan-Türkiye sınırının üçüncü ülke vatandaşları ve diplomatik pasaport sahiplerine açılması öngörülmüştü.
Ermenistan Dışişleri Bakanlığı’nın değerlendirmesine göre, Türkiye ile ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinin her aşamasında somut ilerleme kaydediliyor. Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, kısa süre önce parlamentoda bakanlığın faaliyet raporunun görüşüldüğü oturumda şu ifadeleri kullanmıştı:
“Yakın gelecekte, esas itibarıyla tam kapsamlı bir normalleşmeye ulaşacağımıza inanıyorum.”
Türkiye ile Ermenistan arasında hâlâ diplomatik ilişkiler bulunmuyor. Sınır ise Ankara’nın girişimiyle 1993 yılından bu yana kapalı durumda. Türkiye, normalleşme sürecini Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerine bağlıyor.
Bu arada Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Moskova’da Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile yaptığı görüşmenin ardından düzenlenen basın toplantısında Ermenistan ile yürütülen müzakerelere değindi. Bayramov, paraflanan barış anlaşmasına ve fiilen oluşan barış durumuna atıfta bulundu.
Bayramov, bölgede gelecekte karşılıklı güvenin hâkim olmasını umduğunu belirtti. Azerbaycanlı bakan, ilişkilerin uluslararası hukuk, toprak bütünlüğü, egemenlik ve uluslararası olarak tanınan sınırların dokunulmazlığı ilkeleri temelinde kurulacağını söyledi.
Ermenistan yönetimi de Ermenistan ile Azerbaycan arasında oluşan fiili barış durumunu sürekli olarak vurguluyor.
