Ermeni Soykırımı tanıması bir kez daha Knesset’e ulaşmadı: Haaretz Bakü faktörünü ortaya koydu
İsrail hükümetinin Ermeni Soykırımı’nı tanıma kararı yürürlükte kalmaya devam etse de, yasa tasarısı artık Knesset’in gündeminde yer almıyor. İsrail’in önde gelen gazetelerinden Haaretz, sürecin Azerbaycan’ın baskılarının ardından durdurulduğunu öne sürdü.
Gazete, Haziran ayı sonunda İsrail hükümetinin Dışişleri Bakanı Gideon Saar tarafından hazırlanan Ermeni Soykırımı’nı tanıyan yasa tasarısını oy birliğiyle kabul ettiğini hatırlattı. Ancak tasarı Knesset’te yasalaşmadan önce süreç durduruldu.
Haaretz’e göre, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in dış politika danışmanı Hikmet Hacıyev, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile temasa geçti. Haberde, Netanyahu’nun kişisel müdahalesiyle tasarının parlamento gündeminden çıkarıldığı iddia edildi.
Türkolog Ruben Safrastyan, Haaretz’in iddiasının doğru olması halinde bunun İsrail’in Azerbaycan’a belirli ölçüde bağımlı olduğunu gösterdiğini söyledi.
Safrastyan, İsrail’in uzun yıllardır Azerbaycan’a önemli miktarda silah sattığını hatırlatarak, ancak bu dosyada belirleyici unsurun yalnızca silah ticareti olmadığını ifade etti.
Azerbaycan ve Türkiye, İsrail’in Ermeni Soykırımı’nı tanımasına kamuoyu önünde karşı çıkmıştı. Bakü’nün açıklamasında, “1915 olaylarına ilişkin tarihi gerçeklerin çarpıtılması ve karmaşık bir tarihsel meselenin sağlam hukuki veya bilimsel temele dayanmayan siyasi bir karara dönüştürülmesi kabul edilemez. İsrail hükümetini bu kararı yeniden gözden geçirmeye çağırıyoruz.” ifadeleri kullanılmıştı.
Birçok analist, İsrail’in Ermeni Soykırımı’nı tanıma girişimini Ankara’ya yönelik siyasi bir mesaj olarak değerlendirmişti. Türkiye son yıllarda İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını defalarca Soykırım olarak nitelendirmişti.
Ancak hem Türkiye hem de İsrail ile stratejik ilişkilere sahip olan Azerbaycan’ın, Haaretz’in iddiasına göre Tel Aviv’in bu adımını engellemeye çalıştığı öne sürüldü.
Safrastyan ise İsrail’in Azerbaycan’a olan bağımlılığında İran faktörünün de önemli rol oynadığını savundu.
Safrastyan, İsrail’in Azerbaycan’a olan bağımlılığının İran’la bağlantılı bir boyutu daha bulunduğunu dile getirdi.
“Azerbaycan’ın İsrail açısından önemi, İran’la ilgili imkanlar sunmasından kaynaklanıyor. Azerbaycan, topraklarını İsrail’in kullanımına açıyor. Bunun tam olarak nasıl gerçekleştiğini söyleyemem. Ancak İsrail’in, Azerbaycan’ın bugüne kadar yaptığı veya yapmasına izin verdiği faaliyetleri sürdürmesini istediği açıktır.” dedi.
Haaretz, CNN’in haziran ayında yayımladığı haberi hatırlatarak, İran’a yönelik savaş sırasında İsrail güçlerinin şubat ayında Azerbaycan topraklarını da kullandığını öne sürdü. Gazete ayrıca Azerbaycan’ın bugün İsrail’in başlıca enerji ortaklarından biri olduğunu, İsrail’in tükettiği petrolün önemli bölümünün bu ülkeden sağlandığını yazdı.
Haberde, Azerbaycan’ın uzun yıllardır İsrail’den silah ve askeri teknoloji satın aldığı, bu sistemlerin 2020’deki 44 günlük Karabağ Savaşı’nda etkin şekilde kullanıldığı da hatırlatıldı. Safrastyan’a göre, tüm bu etkenler İsrail’in Azerbaycan’ın talebine olumlu yanıt vermesinde rol oynadı.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise Haaretz’in iddialarını reddetti. Saar gazeteye yaptığı açıklamada, “Soykırımın tanınmasına ilişkin hükümet kararı oy birliğiyle alındı. Bu karar değişmeyecek ve önemli olan da bu tarihi gerçektir.” ifadelerini kullandı.
Buna rağmen yasa tasarısı fiilen artık Knesset gündeminde yer almıyor. Parlamento tatile girmeden hemen önce geri çekilen tasarının görüşülmesi belirsiz bir tarihe ertelendi.
Safrastyan, daha önce yaptığı Knesset Ermeni Soykırımı’nın tanınmasına ilişkin bir kararı hiçbir zaman kabul etmeyecek yönündeki öngörüsünü yineledi.
Uzman, “İsrail, Ermeni Soykırımı’nın tanınması konusunu Türkiye ile ilgili jeopolitik hedefleri doğrultusunda, Ankara’nın İsrail karşıtı söylemine karşı siyasi bir araç olarak kullanıyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Safrastyan’a göre, İsrail hükümetinin kararının resmen iptal edilmemesi ancak tanıma sürecinin fiilen dondurulması tesadüf değil. Uzman, Türkiye ile İsrail arasındaki söylem geriliminin süreceğini, hatta daha da sertleşebileceğini belirtirken, Ermeni Soykırımı’nın tanınması konusunun yakın dönemde yeniden ilerleme kaydetmesini ise beklemediğini.
